Pranayama: ସୁସ୍ଥ ଜୀବନର ସରଳ ପଥ ପ୍ରାଣାୟାମ

"ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ବ୍ୟସ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି।

ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯୋଗ ଓ ପ୍ରାଣାୟାମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି।

ପ୍ରାଣାୟାମ ହେଉଛି ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ ଓ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ପଦ୍ଧତି, ଯାହା ଶରୀର ଓ ମନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବାରେ ସହାୟକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।Advertisment ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଜୀବନଶକ୍ତି ଏବଂ ଆୟାମର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିସ୍ତାର ବା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ।

ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରାଣାୟାମ ହେଉଛି ଜୀବନଶକ୍ତିକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ଓ ସଶକ୍ତ କରିବାର ଏକ ଉପାୟ।

ଅନୁଲୋମ-ବିଲୋମ, ଭ୍ରାମରୀ, କପାଳଭାତି ଓ ନାଡ଼ୀ ଶୋଧନ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣାୟାମ ପଦ୍ଧତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଅଭ୍ୟାସର ଅଂଶ ପାଲଟିଛି।

ଭିନ୍ନ ମୋଡ଼ ନେଲା ନାଗପୁର ନିଟ୍‌ ଆଶାୟୀ ଛାତ୍ରଙ୍କ ମାମଲା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ନିୟମିତ ପ୍ରାଣାୟାମ ଫୁସଫୁସର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇଥାଏ।

ଏହା ଶରୀରକୁ ଅଧିକ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଯୋଗାଇବା ସହ ରକ୍ତସଞ୍ଚାଳନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ।

ଫଳରେ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ କାମ କରିପାରେ।

ଏହା ସହ ହୃଦୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷା, ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଶ୍ୱାସଜନିତ ସମସ୍ୟା ହ୍ରାସରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣାୟାମ ଉପକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

କେବଳ ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ନୁହେଁ, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣାୟାମର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି।

ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା, ଚିନ୍ତା ଓ ଅବସାଦ କମାଇବା ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।

ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଲାଭଦାୟକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ସ୍ମରଣଶକ୍ତି ଓ ମନୋଯୋଗ ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟତା କରେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଯୋଗ ଦିବସ ଅବସରରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ପ୍ରତିଦିନ କିଛି ସମୟ ପ୍ରାଣାୟାମ ପାଇଁ ବ୍ୟୟ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି।

ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ସୁସ୍ଥ, ମନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଓ ଜୀବନ ଅଧିକ ସନ୍ତୁଳିତ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ସେମାନଙ୍କ ମତ।

ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାର ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ଦାନ ଆଜି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇପାରିଛି।

ସରଳ ଏବଂ ବିନା ଖର୍ଚ୍ଚର ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ଗଠନରେ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଛି।

"