ସୁଡାନର ସୁନା ଆମଦାନୀକୁ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ରୋକ୍ ! କାହିଁକି ନେଲା ଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି?

ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ :  ସୁନା କେବଳ ଅଳଙ୍କାର କିମ୍ବା ନିବେଶ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପାଣ୍ଠିର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ସୁଡାନ ୨୦୨୩ ମସିହାରୁ ସେନା ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧସାମରିକ ରାପିଡ୍ ସପୋର୍ଟ ଫୋର୍ସ (RSF) ମଧ୍ୟରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ୁଛି। ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ସୁନା ବାଣିଜ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟର ଉତ୍ସ ପାଲଟିଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସୁଡାନରୁ ସୁନା କ୍ରୟ, ଆମଦାନୀ ଏବଂ ପରିବହନ ଉପରେ ନିଷେଧ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏପରି ସୁନା ସହିତ ଜଡିତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି।

ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଯୁକ୍ତି କରୁଛି ଯେ ସୁଡାନରେ ସୁନା ଆଉ କେବଳ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ସାମଗ୍ରୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ଯଦି ଏହି ସୁନା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେବା ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କିଣିବା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦୀର୍ଘ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ ରେ ସୁଡାନ ସୁନା ଉପରେ ସମାନ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ପଦକ୍ଷେପ ପରେ ନିଆଯାଇଛି।

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ, ସୁନା ଜଗତରେ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଭୂମିକାକୁ ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁନା ବିଶୋଧନ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ କଞ୍ଚା ସୁନା ଏଠାକୁ ଆସେ। ବଡ଼ ବଡ଼ ରିଫାଇନାରୀ ଏହାକୁ ସଫା କରି ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ପରିଣତ କରେ। ତଥାପି, ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଯେ ସୁନା ସର୍ବଦା ସିଧାସଳଖ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଶରୁ ଆସିନଥାଏ। ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚେ। ଏହି କାରଣରୁ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଭୟ କରେ ଯେ ସୁଡାନରୁ ବେଆଇନ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୁନା ଏହାର ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଚିନ୍ତା କେବଳ ଅବୈଧ ସୁନା ବିଷୟରେ ନୁହେଁ। ଏହାର ସୁନା ଶିଳ୍ପର ଖ୍ୟାତି ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତିତ। ଯଦି ସୁଦାନି ସୁନା ଅନ୍ୟ ଦେଶ ଦେଇ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ପହଞ୍ଚେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବିଶୋଧନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଖୋଜିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଅଜାଣତରେ ଏହାର ରିଫାଇନାରୀଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଘର୍ଷ ସୁନା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୁନାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇପାରେ।

ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୩ ମସିହାରୁ, ସୁଡାନରେ ସେନା ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧସାମରିକ ରାପିଡ୍ ସପୋର୍ଟ ଫୋର୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଛି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଶରେ ଏକ ବଡ଼ ମାନବିକ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସୁନା ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ଆୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ପାଲଟିଛି। ସୁନା ବିକ୍ରୟ କରି ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇପାରିବ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସୁଡାନର ଯୁଦ୍ଧକୁ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇପାରେ। ଏହି ବିପଦକୁ ଏଡାଇବା ଏବଂ ଏହାର ସୁନା ଶିଳ୍ପର ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ, ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସୁଡାନର ସୁନା ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଛି।