ମହାକାଶରେ ହୋଇପାରେ ଜୋରଦାର ବିସ୍ଫୋରଣ! ଭାରତର ୨୦ରୁ ୨୨ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଉପରେ…
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୬।୮: ଲୋକ ସଭାରେ ସରକାର ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ଲୋ ଅର୍ଥ ଅରବିଟ୍ (LEO)ରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ୨୨ଟି ସକ୍ରିୟ ସାଟେଲାଇଟ୍ (ଉପଗ୍ରହ) ମଧ୍ୟରୁ ୨୦ଟି ଉପରେ ଧକ୍କା ହେବାର ବିପଦ ରହିଛି। ଏହି ସୂଚନା କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଏକ ଲିଖିତ ଉତ୍ତରରେ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମହାକାଶରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସାଟେଲାଇଟ୍ ଏବଂ ସ୍ପେସ୍ ଆବର୍ଜନା (ମହାକାଶ ଆବର୍ଜନା) କାରଣରୁ ଏହି ବିପଦ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଉପରେ କ୍ରମାଗତ ନଜର ରଖାଯାଉଛି ଯେପରି ସମୟ ଥାଉ ଥାଉ ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ କୌଣସି ବଡ଼ କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିପାରିବ।
ଲୋ ଅର୍ଥ ଅରବିଟ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀରୁ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଦେଶର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଏବଂ ପୁରୁଣା ରକେଟର ଅଂଶବିଶେଷ ମହଜୁଦ ଅଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭଙ୍ଗାରୁଜା ଛୋଟ ଛୋଟ ସ୍ପେସ୍ ଆବର୍ଜନା ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୁରି ବୁଲୁଛି। ଯଦି ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଜିନିଷ କୌଣସି ସାଟେଲାଇଟ୍ ସହ ଧକ୍କା ହୁଏ, ତେବେ ବଡ଼ ଧରଣର କ୍ଷତି ହୋଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଉଚ୍ଚତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସାଟେଲାଇଟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ନଜର ରଖାଯାଏ।
ସରକାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ବର୍ଷ ୨୦୨୬ରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇସ୍ରୋ ୯ ଥର ନିଜ ସାଟେଲାଇଟଗୁଡ଼ିକର ରାସ୍ତା ବଦଳାଇ ସାରିଛି ଯେପରି କୌଣସି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଧକ୍କାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିପାରିବ। ବର୍ଷ ୨୦୨୫ରେ ଏପରି ୨୦ଟି ସୁଯୋଗ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ସାଟେଲାଇଟଗୁଡ଼ିକର କକ୍ଷ (ଅରବିଟ୍) ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ କରାଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସାଟେଲାଇଟ୍ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ ବିନା କୌଣସି ବାଧାରେ ଚାଲୁରହେ।
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ସାଟେଲାଇଟ୍ ସାମ୍ନାରେ ଅନ୍ୟ ସାଟେଲାଇଟ୍ କିମ୍ବା ସ୍ପେସ୍ ଆବର୍ଜନା ସହ ଧକ୍କା ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦିଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ରାସ୍ତା ଟିକିଏ ବଦଳାଇ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ Collision Avoidance Manoeuvre କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ସାଟେଲାଇଟକୁ ନୂଆ କକ୍ଷକୁ ନେଇ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଧକ୍କାରୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ୍ ଗଣନା ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ କରାଯାଏ ଯେପରି ସାଟେଲାଇଟ୍ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ଏବଂ ଏହାର ସେବା ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।
ସରକାର ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ସ୍ପେସ୍ ଆବର୍ଜନା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶ ସହ ମିଶି କାମ କରୁଛି। ଇସ୍ରୋ, ଇଣ୍ଟର-ଏଜେନ୍ସି ଡେବ୍ରିସ୍ କୋଅର୍ଡିନେସନ୍ କମିଟି (IADC) ଏବଂ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଲଙ୍ଗ୍ ଟର୍ମ ସଷ୍ଟେନେବିଲିଟି ଗ୍ରୁପ୍ ଭଳି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକରେ ଭାଗ ନେଉଛି। ଏଠାରେ ସ୍ପେସ୍ ଆବର୍ଜନା ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ମିଶନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ନୂଆ ନିୟମ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ।
ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ: ଏହି ବିଷୟବସ୍ତୁଟି ସୂଚନାମୂଳକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ DHARITRI - ଧରିତ୍ରୀ ରୁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି। ମୂଳ ଲେଖାଟି ପଢ଼ିବା ପାଇଁ, ଦୟାକରି ଏଠାରେ ଦେଖନ୍ତୁ।
