ଗୃହ ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ କ୍ରେତା କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବି କରିପାରିବେ: ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ,୨୮ା୬: ଗୃହ କ୍ରେତା ଫ୍ଲାଟ୍ର ଦଖଲ ପାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ହୋଇଥିବା ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବିର ନ୍ୟାୟିକ ସମାଧାନ ଚାହିଁପାରିବେ ବୋଲି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାହକ ବିବାଦ ସମାଧାନ ଆୟୋଗ (ଏନ୍ସିଡିଆର୍ସି)ଙ୍କ ୨୦୧୬ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ରଦ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏନ୍ସିଡିଆର୍ସି ତାଙ୍କ ରାୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ, ଅଭିଯୋଗକାରୀ ବିନା କୌଣସି ପ୍ରତିବାଦରେ ଫ୍ଲାଟ୍ର ଦଖଲ ନେଇସାରିଥିବାରୁ, ବିଳମ୍ବରେ ହସ୍ତାନ୍ତର ହେତୁ ସେବାରେ ତ୍ରୁଟି ଦର୍ଶାଇ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିବା ସମୟରେ ସେ ଆଉ ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ନଥିଲେ। ଏନ୍ସିଡିଆର୍ସିଙ୍କ ରାୟକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଜଣେ ଗୃହ କ୍ରେତା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ। ଜଷ୍ଟିସ୍ ବିକ୍ରମ ନାଥ ଏବଂ ଭି. ମୋହନାଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହାର ଶୁଣାଣି କରି ଉପରୋକ୍ତ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଆବେଦନକାରୀ ୨୦୦୩ ଜାନୁଆରୀରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଏକ ସମବାୟ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ସମିତିର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଫ୍ଲାଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ ବିଳମ୍ବିତ ଦଖଲ ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବି ସ୍ବାଭାବିକ ଭାବେ ପ୍ରକୃତ ଦଖଲ ମିଳିବା ପୂର୍ବର ସମୟ ପାଇଁ ହିଁ ଉପୁଜିଥାଏ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦଖଲ ପାଇବା ମାତ୍ରେ କଥିତ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବିର ନ୍ୟାୟିକ ସମାଧାନ ଆବଣ୍ଟନକାରୀଙ୍କର ଥିବା ଅଧିକାର ଆପେ ଆପେ ଶେଷ ହୋଇଯିବ ନାହିଁ।
ଆବେଦନକାରୀ ଫ୍ଲାଟ୍ ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ବିଳମ୍ବ ଯୋଗୁ ସେବାରେ ତ୍ରୁଟି ଦର୍ଶାଇ ଜିଲା ଗ୍ରାହକ ଫୋରମ୍ରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ। ଜୁଲାଇ ୨୦୦୯ରେ ଜିଲା ଫୋରମ୍ ଉଭୟ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ପାଇଁ ପଠାଇଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଆଦେଶକୁ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୩ରେ ଦିଲ୍ଲୀ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରାହକ ବିବାଦ ସମାଧାନ ଆୟୋଗ କାଏମ ରଖିଥିଲେ। ପରେ ଆବେଦନକାରୀ ଏନ୍ସିଡିଆର୍ସିଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ, ଯିଏ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୬ରେ ତାଙ୍କର ସଂଶୋଧନ ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଥିଲେ। ଖଣ୍ଡପୀଠ ଉପଭୋକ୍ତା ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ, ୧୯୮୬ର ସନ୍ଦର୍ଭ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି, ଏହା ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଆଇନ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାମଗ୍ରୀରେ ତ୍ରୁଟି କିମ୍ବା ସେବାରେ ଅଭାବ ବିଷୟରେ ଅଭିଯୋଗ କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏକ ସରଳ, ଶସ୍ତା ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରତିକାର ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଆଇନର ଧାରା ୩ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଆଇନଗତ ପ୍ରତିକାର, ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରତିକାରର ଅତିରିକ୍ତ ଅଟେ ଏବଂ ତାହାକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଫୋରମ୍ କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟିକ ସମାଧାନର ଅନ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ଥିବା କାରଣରୁ ଗ୍ରାହକ ଫୋରମ୍ର ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର ବାଦ୍ ପଡ଼ିଯାଏ ନାହିଁ ବୋଲି ବେଞ୍ଚ କହିଛନ୍ତି।
ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଧାରା ଥିବା କାରଣରୁ ଗ୍ରାହକ ଫୋରମ୍ ସମ୍ମୁଖରେ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ମାମଲାକୁ ଖାରଜ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏନ୍ସିଡିଆର୍ସିଙ୍କ ରାୟରେ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ତ୍ରୁଟି ରହିଥିଲା। ଜାତୀୟ ଆୟୋଗ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ଥିଲା ଯେ ଜିଲା ଫୋରମ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଆୟୋଗ ଅଭିଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ପାଇଁ ପଠାଇବା ଉଚିତ ଥିଲା କି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଜାତୀୟ ଆୟୋଗ ଏହି ଆଧାରରେ ସଂଶୋଧନ ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିଦେଲେ ଯେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ ସମୟରେ ଆବେଦନକାରୀ ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ନ ଥିଲେ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ବିନା କୌଣସି ପ୍ରତିବାଦରେ ଫ୍ଲାଟ୍ର କବ୍ଜା ନେଇସାରିଥିଲେ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ କେବଳ କବ୍ଜା ପାଇବା ପାଇଁ ନ ଥିଲା ବରଂ ତାଙ୍କର ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ ଫ୍ଲାଟ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେ ଏଭଳି ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ହସ୍ତାନ୍ତରରେ ହୋଇଥିବା କଥିତ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବିକୁ ପ୍ରମାଣ ଭିତ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇନାହିଁ। ସେହିପରି ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷ ସମିତିର ପ୍ରତିରକ୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁଣବତ୍ତା ଆଧାରରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇନାହିଁ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି। ବେଞ୍ଚ କହିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କବଜା ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିବା କାରଣରୁ ଆବେଦନକାରୀ ଗ୍ରାହକ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଗଲେ ବୋଲି କହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶେଷ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏନ୍ସିଡିଆର୍ସି, ରାଜ୍ୟ ଆୟୋଗ ଏବଂ ଜିଲା ଫୋରମ ରାୟକୁ ଖଣ୍ଡପୀଠ ରଦ୍ଦ କରିଦେଇ ଗ୍ରାହକ ଅଭିଯୋଗକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ଆଧାରରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଏହାକୁ ଦ୍ୱାରକା ଜିଲା ଗ୍ରାହକ ବିବାଦ ସମାଧାନ ଆୟୋଗ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ଜିଲା ଆୟୋଗ ଉଭୟ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଶୁଣାଣିର ଉପଯୁକ୍ତ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ପ୍ରମାଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା ପରେ ଅଭିଯୋଗର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ।
